Voyager: de verste reis die we ooit hebben gemaakt

Terwijl je dit leest, beweegt er iets door de duisternis tussen de sterren. Iets dat door mensenhanden is gemaakt. Het reist met zeventien kilometer per seconde, al bijna vijftig jaar lang, steeds verder van huis. Het zal nooit terugkomen.

Het heet Voyager 1, en het is het verste dat wij als mensheid ooit hebben gereikt.

Het begin

In de zomer van 1977 stonden de buitenste planeten van ons zonnestelsel in een opstelling die maar eens in de 175 jaar voorkomt. Jupiter, Saturnus, Uranus en Neptunus stonden zo ten opzichte van elkaar dat een ruimteschip van de zwaartekracht van de ene planeet naar de andere kon slingeren. Als een steen die over water ketst.

NASA greep die kans. In augustus en september 1977, met slechts zestien dagen verschil, lanceerden ze twee identieke sondes. Voyager 2 vertrok eerst. Voyager 1 volgde, op een snellere baan.

Voyager 2 zou alle vier de gasreuzen bezoeken. Tot op de dag van vandaag is het de enige sonde die Uranus en Neptunus van dichtbij heeft gezien. De foto’s die ze terugstuurde, veranderden alles wat we wisten over die verre werelden.

Voyager 1 koos een andere weg. Na Jupiter en Saturnus werd ze richting de rand van het zonnestelsel gestuurd, sneller dan wat ook. Niet om nog iets te bezoeken. Maar om te vertrekken.

Een boodschap voor niemand

Aan boord van beide Voyagers zit een gouden grammofoonplaat. Een bericht aan wie of wat de sonde ooit zou vinden.

Stel je voor: je mag een boodschap samenstellen namens de hele mensheid. Eén kans om te laten zien wie we zijn. Niet aan een ander land, niet aan een volgende generatie, maar aan het universum zelf. Wat zou je kiezen?

De mensen achter de Golden Record kozen 115 foto’s. Geluiden van de aarde: wind, donder, walvissen, een trein, een moeder die haar baby kust. Muziek van Bach, Beethoven, Chuck Berry en een herder uit Bulgarije. Begroetingen in 55 talen. De Nederlandse was: “Hartelijke groeten aan iedereen.”

De kans dat iemand de plaat ooit vindt is onvoorstelbaar klein. Misschien nul.

Maar dat was nooit het punt.

De Golden Record is geen bericht aan buitenaards leven. Het is een spiegel. Het is de vraag die we onszelf stelden toen we hem maakten: als je alles wat we zijn moet samenvatten op een enkele gouden schijf, wat is dan belangrijk? Wat blijft er over als je alles weghaalt? Het geluid van een baby die huilt. Muziek. De wind. Een hartslag.

Het stipje

Op Valentijnsdag 1990, toen Voyager 1 al dertien jaar onderweg was, deed astronoom Carl Sagan een ongebruikelijk verzoek aan NASA. Hij vroeg of ze de camera van de sonde nog een laatste keer konden omdraaien. Niet om een planeet te fotograferen. Maar om terug te kijken. Naar ons.

Vanuit een afstand van zes miljard kilometer was de aarde niet meer dan een lichtblauw stipje. Kleiner dan een pixel. Bijna onzichtbaar in een streep zonlicht.

Sagan schreef erover:

“Kijk nog eens naar dat stipje. Dat is hier. Dat is thuis. Dat zijn wij. Iedereen van wie je houdt, iedereen die je kent, iedereen waar je ooit van hebt gehoord, elk mens dat ooit heeft bestaan, heeft zijn leven geleefd op dat stipje.”

Na die foto werden de camera’s voorgoed uitgeschakeld.

Voyager hoefde niet meer te kijken. Alleen nog te reizen.

De stilte voorbij

In augustus 2012 gebeurde iets dat nog nooit eerder was gebeurd. Voyager 1 passeerde de heliopauze, de grens waar de zonnewind ophoudt en de ruimte tussen de sterren begint. Voor het eerst bevond iets van ons zich in de interstellaire ruimte. Voyager 2 volgde in 2018.

Ze sturen nog steeds signalen terug. Fluisteringen, eigenlijk. De signalen doen er meer dan 22 uur over om ons te bereiken, reizend met de snelheid van het licht. De energie aan boord raakt langzaam op. Instrument na instrument wordt uitgeschakeld om stroom te besparen.

Ergens rond 2030 zullen de Voyagers hun laatste signaal versturen. Dan wordt het stil.

Maar ze stoppen niet.

Ze reizen verder. Door de leegte. Zonder geluid, zonder licht, zonder iemand die het ziet. Over 40.000 jaar passeert Voyager 1 de ster Gliese 445 in het sterrenbeeld Giraf. De Golden Record zal intact zijn. De muziek, de hartslag, de begroeting in het Nederlands. Allemaal nog steeds aan boord.

Het verste dat de mensheid ooit zal hebben gereikt. Lang nadat iedereen die haar bouwde er niet meer is.

Jouw moment

Op dit moment bevindt Voyager 1 zich op meer dan 24 miljard kilometer van de aarde. Die afstand groeit elke seconde. Op de dag dat jij geboren werd, was Voyager ergens anders. Op de dag dat je afstudeerde, de dag dat je trouwde, de dag dat je kind voor het eerst je hand vasthield, was ze weer een stukje verder.

Elk moment in je leven heeft een plek in het verhaal van de Voyagers. Een exacte afstand, een exacte positie ten opzichte van de zon en de planeten.

Onze Voyager print maakt dat zichtbaar. Kies een datum die voor jou betekenis heeft, en zie precies waar Voyager zich op dat moment bevond. Hoe ver we als mensheid al waren gereikt op het moment dat jouw verhaal begon.